Geen Circus, maar Quest Trek!

Beste mensen!

We zijn net terug uit Nepal. Marianne van Wetter en psycholoog/coach Marga Rijken hebben een zeer geslaagde driedaagse training co-active coaching verzorgd voor ruim 20 maatschappelijk werkers van onze partnerorganisaties. Vervolgens hebben we twee prachtige Quest Treks begeleid. Over de laatste Quest Trek en de documentaire over ons werk blog ik nu. De blog over de eerste Quest Trek met een superleuk Nederlands gezin (!) volgt in juli.  Terug in Nederland genieten we van ons prachtige nieuwe kantoor, en het voorbereiden van nieuwe Quest Treks en een evenement in Nederland, Mallorca en Nepal.

Daarom eerst een agenda:

7 t/m 10 juli Quest Trek Vrouwelijk Leiderschap in De Achterhoek. Download hier de flyer.

15 t/m 22 september Quest Trek Retreat Mallorca. Download hier de flyer.

3 t/m 6 oktober Quest Trek Vrouwelijk Leiderschap in De Achterhoek. Download hier de flyer.

12 oktober Evenement: Van Dromen naar Doen in Radio Kootwijk (Dit evenement vervangt de Mountain Child Care Midzomernachtdroom van 21 juni. De Dichter, De Dromer óf de Drummer van Theatergroep Plezant bleek niet te kunnen op die dag.) Check hier de Facebookpagina over het evenement en meld je aan.

20 november- 20 december Drie Quest Treks in Nepal. Download hier de brochure.

 

Kathmandu, 16 mei 2013

De meesten van de jongeren om me heen hebben als kind in een Indiaas circus gewerkt. We lopen met hen een indrukwekkende Quest Trek in een nieuw gebied. We noemen de tocht de Helambu High, met als hoogtepunt het geïsoleerde, Tibetaans ogende Tharkegyang.

Gebedsrollen in klooster Tharkegyang

Aangetrokken door de belofte van een goed salaris en mooie kleren, verlieten ze hun ouderlijk huis. Als je vader en moeder je schoolgeld niet kunnen betalen, aan de drank zijn of je moeder zelfmoord heeft gepleegd, klinkt het voorstel om betaald in een circus te mogen werken helemaal zo gek nog niet. Voor kind niet en voor de ouders ook niet. Meestal is het zo dat de ouders hun kind verkochten voor een paar dollar en de hoop dat deze een betere toekomst zouden krijgen. Als de kinderen na een prettig eerste half jaar opeens hardhandig behandeld worden, blijken ze gevangen in een vreemd land en in een leven waarvoor ze niet hebben gekozen.

 

Lenig zijn ze, maar ook getraumatiseerd. De kinderen werden opgeleid om soms  levensgevaarlijke acrobatische nummers uit te voeren. Vluchten was geen optie: als je het deed, werden je vriendjes mishandeld. Dus bleven ze. Tot ze werden gered door het reddingsteam van de Esther Benjamin Memorial Foundation (EBMF), de enige organisatie die zich inzet voor de bevrijding en repatriëring uit India van Nepalese circuskinderen.

 

Vlak na de oprichting van deze organisatie in 2002, stuurde EBMF onderzoeksteams naar de 30 grootste Indiase circussen. Wat bleek? Er werkten 232 kinderen jonger dan 14 jaar. Deze waren vrijwel allemaal Nepalees en 82% van hen waren meisjes. De kinderen werden doorgaans op hun 8e of 9e levensjaar geronseld, soms op hun 5e. Na vele trainingsdagen van 18 uur, kregen de meisjes (en jongens) rode lippenstift op hun afgetrainde smoeltjes gesmeerd en mochten ze hun kunsten vertonen in de piste. In sommige gevallen hadden ongeletterde ouders in ruil voor een paar euro’s met een vingerafdruk contractueel afstand gedaan van hun kind voor een periode van 10 tot 15 jaar.

EBMF heeft met succes gelobbyd voor het strafbaar maken van het gebruik van kinderen in Indiase circussen. Inmiddels biedt het ook opvang aan voormalig straatjongeren.

 

Groepsfoto op eindpunt Melamchi Bazar

We gaan op pad met 9 van deze jongeren, Else een Nederlandse jongerenwerker van 28 en Sheila, een jonge Indiase vrouw die in een Nepalees weeshuis opgroeide. Ze werd op jonge leeftijd uitgehuwelijkt aan een alcoholist. Toen ze een aantal jaren later van hem scheidde, nam haar eigen moeder –haar vader was overleden-  haar twee kinderen van haar weg en bracht deze naar de ex-man van Sheila. Voor ons, westerlingen is dit niet voor te stellen. Voor een Indiase, wiens dochter haar kast ’tot  schande maakt’ door te hertrouwen met een lieve man van een lagere kaste, wel. De Nepalese maatschappij is een mystieke meltingpot, waarin eeuwenoude religies en gewoontes op onnavolgbare wijze  overgaan in een door MTV opgehitste hang naar bling bling. De moderne Nepalees staat open, probeert uit en past zich aan. Maar achter zijn rustige bruine ogen gaat vaak heftig leed schuil. Dat maakt hem niet makkelijk peilbaar, maar wel interessant.

 

Kiran en Dilip, twee van onze stafleden hebben de nieuwste Quest Trek uitgezet, de vierde, ditmaal in het Noorden van Helambu, niet ver van de Chinese grens. De hoge kwaliteit van onze staf is ons belangrijkste werkkapitaal. Om te voorkomen dat zij de Quest Trek routes als een sleur zouden gaan ervaren, vroegen we hen een nieuwe uit te zetten. Met succes. Dat leek er aanvankelijk niet op. Dilip en vooral Kiran keken gespannen uit naar de ervaringen van de jongeren en die van ons. Was de route niet te zwaar? Was er in de prachtige, maar smalle valleien wel genoeg ruimte voor grasveldjes waarop we onze oefeningen zouden kunnen doen? Zou de Helambu High landschappelijk gezien onderdoen voor de prachtige Helambu Classic? Ons motto is: we weten het pas als we het zelf hebben ervaren.

 

De eerste dag was mooi, maar wat rommelig. De route was langer dan gedacht waardoor een onderdeel moest vervallen. De lodge, die romantisch aan een met enorme, afgeronde rotsblokken ingelegde rivier lag, bood geen plaats voor de tent, waarin we elke avond een ‘talking stick’ sessie doen. En wat aanvankelijk rustgevend geklater scheen, maakte een gesprek moeilijk en hield menigeen ’s nachts uit zijn REM-slaap. Het heerlijke eten en het gevoel op vakantie te zijn op een idyllisch plekje in een verlaten vallei, maakte voor de jongeren alles goed. De staf daarentegen twijfelde of de jongeren wel voldoende aan zouden haken. De tweede dag zou zwaar worden. 1100 meter stijgen en niemand wist precies hoe lang het lopen was.  6 uur? 8 uur? Gevoed door de onduidelijkheid over de route, de schoolreisachtige houding van een aantal jongeren en mijn gebroken nacht, maakte ik een beginnersfout. Halverwege de klim liet ik me publiekelijk ontvallen dat de Quest Trek geen verplichting is en dat een aantal jongeren ook terug mocht gaan naar Kathmandu. Het werd stil. Openlijk kritiek geven is niet iets dat je doet in Nepal.  Sterker nog: het is iets dat je NIET doet. Argumenten tellen niet, een goede relatie gaat voor alles.

 

Social Development Specialist Kiran Khadgi in actie


Deze keer liep het gelukkig met een sisser af: er kwam meer aandacht voor het programma. Ze voelden vermoedelijk dat wij de Quest Trek serieus namen. Toch voelden ze zich beschaamd, ook al durfden ze dat niet uit te spreken. Op de laatste dag wel. Toen deelde Rosana, de maatschappelijk  werker van EBMF die zelf in een circus had gewerkt, dat ze dacht dat het aan haar had gelegen en dat ze een verkeerde selectie jongeren had gemaakt. De dagen na het incident op de tweede dag, voelde ze dat de jongeren wel degelijk gewaardeerd werden en voelde ze zich vrij om te spreken. Dat was bijzonder omdat zij, door haar circusverleden, ook getraumatiseerd was en extreem verlegen.  Ook ‘onze’ Kiran
nam me een paar uur na de Quest Trek bij een glas Nepali thee in vertrouwen dat ik in Nepal altijd ‘flexible’ moet blijven. Altijd. Ik baalde ervan dat ik op mijn strepen was gaan staan, maar ben er trots op dat een Nepalees (!) staflid me aan durft te spreken op mijn gedrag. Weer een culturele les geleerd.

Ingang klooster (of ‘gompa’) Tharkegyang

Veel eerder dan verwacht zat de steile klim naar Tharkegyang er op. Na ruim vijf uur bereikten we de kleine, geïsoleerde nederzetting op 2600 meter hoogte met een paar huizen en dat dan weer wel, een flink aantal schitterende gomba’s, kloosters, waaronder de oudste uit de streek Helambu. Deze stamt uit de 16e eeuw. In die tijd ontsloot een verlichtte Tibetaanse lama zeven verborgen Nepalese valleien voor Tibetanen, waar zij zich in tijden van oorlog konden terugtrekken. Deze valei, beviel blijkbaar goed, want tot op heden leeft er een hechte gemeenschap volgens eeuwenoude Tibetaans-Boedhistische tradities. Het zijn de Yolmo. Ze dragen klederdracht,  (kleurrijk geweven schort over een Tibetaanse zwarte jurk), hebben schitterende maanronde gezichten, zijn onuitgesproken trots op hun cultuur, gesloten en schoon. We verblijven in een groot huis van een Tibetaanse familie. Een huis dat mij doet denken aan een Zwitserse boerderij, vervaardigd met brede planken van woudreuzen uit omliggende uitgestrekte bossen.  Voor het huis ligt een breed grasveld. Het land doet gul aan en iedereen ontspant. Naast het huis nemen drie mannen rustig en kundig een beitel, blokschaaf en zaag ter hand voor het vervangen van rijk versierde, maar vermolmde dakspanten. De lucht is schoon en het is stil. Elektriciteit is er nauwelijks, laat staan auto’s. Eén van de deelnemers merkt op dat er hier geen ‘noise pollution’ is, en dat ze er gelukkig van wordt.

 

De volgende dag, maakt iedereen een solowandeling naar een 3100 hoge pas. Vooraf krijgen ze na een gesprek een vraag mee. Ik vraag Elze, de Nederlandse jongerenwerker, wat ze in haar leven heel graag wil doen, maar toch (nog) niet doet.

Vuurritueel op 3100 meter hoogte

Dzo’s, of half-yaks met hoeder op pas 3100 mtr

Een mooi kort gesprek volgt, waarin twee tranen en een kwartje vallen. Bovenop de pas aan gekomen hebben Kiran en Dilip al vuur gemaakt. Terwijl een kudde halfbloed yaks rustig wordt voortgedreven door een vrouw met roodverbrande wangen, vertelt en verbrandt iedereen wat niet meer nodig is of in de weg zit. Zo ontdoet ieder zich eigenlijk van een onzichtbare rugzak. Zeker op deze hoogte moet dat als een verademing voelen. Ik besluit ook mee te doen en gooi mijn neiging om de staf te controleren in het vuur, waardoor ik hen meer ruimte kan geven om te groeien.  Stafleden Elina en Dilip kijken me waarderend en betekenisvol aan. Ook dat is weer bijzonder. Want Mountain Child Care moet je niet beginnen om complimenten te oogsten van Nepalezen. Hoe aardig ze ook zijn, waardering uitspreken is zeer ongebruikelijk.

 

Na afloop van het vuurritueel kunnen Dilip en ik het niet laten: we klimmen door naar de Ama Yangri, de beeldbepalende top in deze omgeving. Is het onrechtvaardig dat we deze beklimming aan een aantal deelnemers ontzeggen, omdat er kans is op hoogteziekte? Nee. Aan mijn houten kop te voelen, die ik die avond  over heb gehouden aan de snelle beklimming en duizelingwekkende afdaling –Dilip, maakt onderweg enorme zweefsprongen, waarna hij na seconden,–zo lijkt het, glimlachend met twee benen tegelijk neerkomt-, was het een goed besluit. Bovenop, aangekomen blijken bouwvakkers en kunstenaars op 3600 meter een rijk versierde grote pagode te hebben gebouwd. Respect.

 

We verlaten Tharkegyang en trekken door naar het volgende Yolmodorp: Sermathang.  Het lijkt wel een verjaardag. Boven vele paden zijn kleurrijke  Tibetaanse gebedsvlaggen gespannen. Het cultureel erfgoed wordt hier goed bewaakt. De paden zijn schoon, goed onderhouden en gelardeerd met uitgebeitelde mani-stenen:  doorgaans grote stenen die van een Tibetaanse spreuk zijn voorzien. Uit de aandacht, waarmee de teksten zijn uitgehouwen en de stenen zijn geplaatst, spreekt voor mij de aandacht van Tibetaans/Nepalese cultuur voor religie. Ik besluit er een fotoreportage van te maken in hoge resolutie. Heb je interesse, dan kun je tegen elk aannemelijk bod een drieluik afnemen, van deze of andere foto’s die ik voor je afdruk en inlijst. De volledige opbrengst gaat naar de stichting. Mail maar even naar mark@mountainchildcare.org, dan stuur ik je een aantal voorbeelden toe. Hieronder staat er een aantal.

Te koop: drieluik manistones

Te koop: drieluik doko2

Te koop: drieluik manistones3

 

Te koop: drieluik manistones4

 

 

Nadat de deelnemers een brief schrijven aan iemand die ze graag iets wilden, maar nooit durfden te vertellen, loop ik een stuk op met Kiran. Halverwege de tweede dag, net nadat ik de groep ‘vermanend’ had toegesproken, vroeg hij me gespannen aankijkend wat ik van de nieuwe route vond. Ik zei: ‘Dat kan ik nu niet zeggen, we zijn net

begonnen. Nu, twee dagen later is duidelijk, dat deze Quest Trek, fantastisch is. Wilder, landschappelijk puurder en cultureel rijker van de Helambu Classic. En dat vertel ik hem ook. Hij wist het al, dat ik blij, was, maar glimt van trots.

Na de onvermijdelijke, maar in de bergen altijd smakelijke Dal Bhat (rijst met linzen) wisselen we liedjes uit op gitaar en doen we de sleuteloefening van de Quest Trek: de levensloop. Prachtig om te zien dat Sheila vertrouwen heeft dat ze zich zal herenigen met haar twee oudste kinderen en zich sterk maakt voor vrouwenrechten, dat Rosana haar juk van verlegenheid af durft te werpen en durft te staan voor wie ze is. Ze wil een masters in Sociologie halen en zich gaan specialiseren in ouderzorg. Else weet zich over een aantal jaren een creatieve en gewaardeerde buitencoach die jong en oud met een hulpvraag begeleidt met sport, spel en dialoog.

Visualisatie bij een klooster

 

De volgende ochtend sluiten we de Quest Trek af met een nieuw onderdeel en een mooie afdaling. We laten de jongeren in twee groepen, zittend in een cirkel  aan elkaar, maar ook aan onze staf uitspreken hoe ze elkaar zien. Dit is iets dat zeker in de Nepalese context, maar ook in de Nederlandse context niet echt gebruikelijk is. Voor de jongeren, die vaak wat onzeker zijn en sterk hechten aan vriendschap, is het bijzonder prettig om van hun vrienden bevestiging te krijgen over bepaalde kwaliteiten. Het verstevigt de onderlinge band en versterkt hun zelfvertrouwen.  Wie op zijn 17e te horen krijgt dat hij handsome is, kan er weer even tegen… Kumar, een super getalenteerde jongen van 18 die de schade van vier jaar leven op straat in hoog tempo aan het inlopen is, vond dat ik ondanks ‘my high age’,  handsome was. Hij was benieuwd hoe ik er vroeger moet hebben uitgezien. Ik schoot in de lach over de schaamteloze vaststelling, en stelde me gerust met de wetenschap dat mannen steeds knapper worden naarmate ze ouder worden…

 

Utrecht, 3 april

Bij wijze van verjaardagscadeau, komt Lizzy Overdevest vanuit Amsterdam naar ons toe met in haar tas de vrucht van weken lang schaven, weggooien, knippen en plakken. Voor mijn verjaardag installeert ze haar laptop en toont het eerste half uur van de documentaire die ze afgelopen november en december heeft geschoten. We staan versteld. Ze heeft echt de essentie van de Quest Trek weten te raken. Aan het begin van dag één, vertelt ze vanuit haar perspectief enthousiast dat ze reuze benieuwd is naar wat komen gaat en dat het vast wel zwaar zal worden. Aan het einde van die dag, zit ze met rode wangen, ietwat uitgeblust op bed en verzucht: ‘Zo de eerste dag zit er op. Het was best pittig.’ Beelden zeggen meer dan duizend woorden. Haar ervaringen wisselt ze speels en mooi gemonteerd af met die van drie Nepalese jongeren. Ze beoogt uiteindelijk haar verhaal te vertellen in 1,5 uur en dit –en dat is misschien wel het lastigste- terug te brengen tot een documentaire van 30 minuten.  Ze zal veel mooie beelden en verhaallijnen moeten schrappen, maar ja, zo ontstaat een meesterwerk. Zoals van Ernest Hemmingway die in zijn uitgekookte ‘ bare bone style’ in niet meer dan 99 bladzijden nodig had om ‘The old man and the sea’ te schrijven. Een aanrader voor iedereen die op Quest Trek wil, net als Lizzy’s docu.

Documentairemaakster Lizzy Overdevest (rechts) met medisch antropoloog Marije de Groot

 

Voornaam + achternaam

E-mail

Onderwerp

Bericht

Aanvragen